سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
639
تاريخ ايران ( فارسى )
داوطلب ضميمهء آنها بود و سيستان مركز اين پادگان بوده است ، ليكن آنها در تمام نقاط سرحدى يعنى از رم ( Rum ) واقع در بخش قائن تا گورك در لوت تقسيم شده و بهمهء اين حدود مستولى و مسلط بودهاند . موفقيت قوام الملك و مرگ ناگهانى او اين مطلب در فصل پيش ذكر شد كه قوام الملك فرار كرده و در بوشهر سرپرسى كاكس را ملاقات نموده و از وى مقدارى تفنگ و ساير مهمات جنگى و نيز مبلغى پول تقاضا نمود كه به او داده شود و ضمنا اظهار داشت كه اگر بدين ترتيب به او كمك شود وى ميتواند ژاندارمهاى ياغى و دشمنان ديگر را مغلوب نموده و نفوذ حكومت ايران را در فارس مستقر خواهد ساخت . اگر دقت كنيم مىبينيم او هيچ گزافه و اغراق نگفته بود . نمايندهء او تفنگ و مهمات جنگى را كه من از هند آورده بودم تحويل گرفت . بعلاوه كاكس چند توپ كه از تركها گرفته شده بود با چند نفر توپچى هندى به اختيار او گذاشت . قوام حركت نمود و مقدارى كه از لنگه دور شد رؤساى عشائر عرب كه راجع به توپخانه و ساير مهمات جنگى او چيزهاى اغراقآميز شنيده و مرعوب شده بودند به نزد او آمده و قبول اطاعت نمودند « 1 » خلاصه با كمك آنها قوام ژاندارمرى را در لار كاملا مغلوب نموده و سپس با غرور سرشارى به طرف شيراز روانه شد . ولى مقدر نشده بود كه او به كاخ و كاشانهاش برسد ، چه هنگاميكه در دنبال غزالى اسب مىتاخت طورى سخت به زمين خورد كه گردنش به كلى خورد شد . ولى وى خدمتى را كه به عهده گرفته بود باتمام رسانيد و پسرش كه در آن وقت 28 سال داشت توانست وارد شيراز شده و به سركوبى رؤساى اشرار و مفسده جويان بپردازد . اوضاع سياسى در كرمان پس از مطالعهء اوضاع عمومى در بندرعباس آرزو داشتم به حالات كرمان عطف توجه نمايم تا بدين ترتيب عمليات دستههاى آلمانى
--> ( 1 ) - نائب الحكومهء بندرعباس به من خبر داد كه حتى در يك نامهء خصوصى به پسرش اظهار داشته بود كه دو آتشبار كامل توپخانه و سى هزار تفنگ كه براى هريك پانصد گلوله و فشنگ تهيه شده حاضر كردهاند ، بايد دانست كه قوهء پروپاكاند و تبليغ در ايران خيلى زياد است . ( مؤلف )